1. De EU ontwikkelt al bijna dertig jaar anti-witwaswetgeving. Tussen 1991 en 2021 zijn zes richtlijnen omgezet in nationale wetgeving. Het effect van deze wetgeving is echter nauwelijks meetbaar gebleken.
2. Een rapport uit 2026 van de Algemene Rekenkamer stelt dat de Nederlandse anti-witwasaanpak onvoldoende effectief en efficiënt is. De maatschappelijke gevolgen zijn aanzienlijk, terwijl de resultaten grotendeels uitblijven. Een systeem dat diep ingrijpt in het betalingsverkeer van burgers en bedrijven kan zijn maatschappelijke rechtvaardiging alleen behouden wanneer het aantoonbaar resultaten boekt en de lasten in verhouding staan tot de risico's.
3. Witwassen is een serieus maatschappelijk probleem waarbij criminelen opbrengsten van illegale activiteiten proberen te verbergen. Het aantal witwaszaken dat jaarlijks door het Openbaar Ministerie wordt behandeld, laat een stijgende trend zien. Van 2016 tot 2019 is het aantal witwaszaken toegenomen van 2.101 naar 3.554, een stijging van bijna 69 procent. Het aantal verdachten van witwassen is tijdens de COVID-19-pandemie (2020–2022) met 26 procent toegenomen.
4. De omvang van de EU-anti-witwasregels is groot en geldt niet meer alleen voor banken, maar beslaat de gehele Europese interne markt. De EU werkte in het verleden met richtlijnen die landen zelf moesten omzetten in nationale wetten, maar er zijn nu EU-verordeningen in de pijplijn die nationale wetgevers en toezichthouders weinig zeggenschap laten. Op 10 juli 2027 wordt de eerste EU-anti-witwasverordening van kracht die de Nederlandse Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) vervangt door een alles overheersend Europees toezicht.
5. De Algemene Rekenkamer onderzocht de gegevens van acht banken en constateerde dat hun uitgaven voor anti-witwasbestrijding zijn gestegen van 1,16 miljard euro in 2021 naar 1,6 miljard euro in 2024, een inflatiegecorrigeerde stijging van 16,7 procent. Deze kosten bedroegen in 2021 circa 1,6 miljard euro volgens het rapport van de Algemene Rekenkamer. De genoemde kosten betreffen slechts acht banken en geven een indruk van de omvang van de uitvoeringskosten van de Wwft. De acht onderzochte banken zetten in 2024 ongeveer 13.000 voltijdbanen (fte) in voor de bestrijding van witwassen.
6. Veel rekeninghouders, zowel burgers als bedrijven, worden door de EU-regelgeving al snel verdacht van foute praktijken. Banken proberen uit angst voor sancties vrijwel iedere onzekerheid uit te sluiten, wat leidt tot een exorbitante controlepraktijk. De Algemene Rekenkamer constateert dat de onderzochte banken vaak strenge, maar weinig onderbouwde controles uitvoeren. Het toezicht van De Nederlandsche Bank (DNB) heeft bijgedragen aan een risicomijdende houding bij banken. Een protestantse kerk moest na een gemeentefusie haar rekening sluiten bij een bank die aangaf geen kerken meer als klant te willen aanhouden.
7. Naast de jaarlijkse kosten en een negatief rendement op investering, ondervinden burgers en bedrijven steeds meer last van de anti-witwasregelgeving.
8. Grofweg 80 procent van de Rijksbegroting 2027 is terug te vinden in het Europees Semester van de Europese Commissie voor Nederland 2027. Het Europees Semester is een jaarlijks proces bedoeld om het economische, budgettaire, sociale en werkgelegenheidsbeleid van EU-lidstaten gelijk te schakelen. De aanbevelingen van de Europese Commissie voor Nederland in 2027 richten zich op structurele problemen die de economische groei, overheidsfinanciën en concurrentievermogen kunnen belemmeren.
9. De Europese Commissie beveelt Nederland aan structureel hogere defensie-uitgaven te doen en eventuele subsidies bij stijgende energieprijzen tijdelijk te houden en vooral bij kwetsbare huishoudens te laten terechtkomen.
10. De Commissie adviseert om vormen van vermogensinkomen, zoals rente op spaargeld, waardestijging onroerend goed en aandelenportefeuilles, zwaarder te belasten en de hypotheekrenteaftrek af te bouwen. De Commissie stelt dat een hoog aantal zzp'ers in Nederland mede verantwoordelijk is voor de lagere productiviteit, omdat mensen in loondienst productiever zouden zijn.
11. Het kabinet wil structureel hogere defensie-uitgaven realiseren en voldoen aan de NAVO-norm van 3,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp) voor defensie-uitgaven. Het kabinet presenteerde een begroting met een overheidstekort van 2,9 procent van het bbp in 2027, met een beoogde daling tot 2,2 procent in 2030. De overheidsschuld blijft naar verwachting ruim onder de Europese referentiewaarde van 3 procent.
12. Er zijn belastingverhogingen nodig om de daling van het overheidstekort te realiseren, met name op vermogensaanwas (box 3), erfenissen en bedrijfsoverdrachten binnen de familie. Het kabinet wil vanaf 1 januari 2028 overstappen op een box 3-stelsel waarin burgers belasting betalen over hun werkelijke rendement. Het herziene wetsvoorstel voor het box 3-stelsel ligt ter spoedadvies bij de Raad van State. Het kabinet komt waarschijnlijk eind oktober 2026 met een nieuw voorstel voor box 3, dat samen met het herziene wetsvoorstel naar de Kamer wordt gestuurd. Voor invoering per 2028 moet de Eerste Kamer de novelle vóór 31 december 2026 aannemen. Het huidige forfaitaire stelsel met tegenbewijsregeling blijft gelden totdat er een nieuw stelsel is.
13. Een eerdere versie van de box 3-wetgeving zou jaarlijks belasting heffen op basis van marktontwikkelingen, ongeacht of er in dat jaar winst was verzilverd. De besluitvorming over de eerdere box 3-wet was uitgesteld tot de voorjaarsnota in 2027, na een aanzienlijke maatschappelijke discussie. Het laten vallen van de eerdere 'vermogensaanwasbelasting' wordt geraamd op miljarden euro's per jaar, maar het exacte bedrag is moeilijk te berekenen voor het Ministerie van Financiën. De miljardenramingen van het ministerie zijn sterk afhankelijk van de toekomstige ontwikkeling van de beurs en de huizenprijzen.
14. Ideeën om gemiste miljarden op te halen met het nieuwe box 3-stelsel omvatten onder andere: hogere belastingen op vermogensaanwas, hogere belastingen op erfenissen en bedrijfsoverdrachten, en een verhoging van de erfbelasting. Veel van de voorgestelde ideeën hebben nadelige gevolgen voor kleine spaarders. De politieke strijd rond box 3 draait om de vraag wie de rekening moet betalen als de kleine spaarder wordt ontzien. De huizenprijzen zijn mede zo buitensporig hoog geworden door de hypotheekrenteaftrek.
15. De Commissie adviseert om de toekomstige uitgaven aan langdurige zorg aan te pakken met hogere eigen bijdragen en/of premies.
16. De Europese Commissie waarschuwt dat Nederland zijn sterke positie als innovatieve economie verliest en adviseert de publieke en private uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling (R&D) te verhogen. Nederland staat van de 27 EU-lidstaten op de derde plaats qua innovatie. De Commissie wil dat Nederlandse bedrijven productiever worden, sneller innoveren en beter kunnen concurreren met ondernemingen uit andere grote lidstaten.
17. Het kabinet-Jetten zet het beleid voort om werken als zzp'er onaantrekkelijk te maken, onder andere door de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) aan te scherpen en zzp'ers te verplichten een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) te sluiten. De Zelfstandigenwet, die per 2028 in werking moet treden, zal het juridisch nog moeilijker maken om als zzp'er te functioneren. Zelfstandigen gaan de komende jaren aanzienlijk meer inkomstenbelasting betalen.
18. Tienduizenden woonadressen van Nederlandse boeren zijn openbaar geworden na een Woo-verzoek van Johan Vollenbroek. De voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland heeft op 2 oktober 2026 bepaald dat de minister alle bedrijfsgegevens van Nederlandse boeren van 1989 tot 2022 openbaar moet maken. Johan Vollenbroek en zijn milieuclub MOB krijgen hierdoor inzage in het aantal dieren, huisvesting en stallen, en de privéadressen van duizenden gezinnen. Er zijn zorgen over intimidatie en extremisme aangewakkerd door de aanpak van Vollenbroek.
19. Boeren maken zich zorgen over het voortbestaan van hun bedrijf en de veiligheid van hun gezin door de openbaargemaakte privé-informatie. Er komen alarmerende meldingen binnen bij het Meldpunt Agro Intimidatie over intimidatie door extremisten, zoals anonieme haatbrieven, sabotage en dreiging. Banden van landbouwvoertuigen zijn lekgestoken met schroeven, dieseltanks zijn met zand bezaaid en remleidingen van vrachtwagens zijn doorgeknipt. De sfeer in de sector is de afgelopen jaren sterk verhard, wat leidt tot veel aangiftes bij de politie en angst voor escalatie. De emoties vanwege de stikstofcrisis zijn in de sector tot een kookpunt opgelopen.
20. Johan Vollenbroek heeft op sociale media zijn ongenoegen geuit over de omgekeerde protestvlaggen van boeren, die hij intimiderend en schofferend vindt.
21. Er is een meerderheid van de Tweede Kamer die het kabinet oproept de Wet open overheid (Woo) aan te passen om privacy-informatie van boeren te beschermen. Een motie van de BBB is aangenomen, waardoor het kabinet moet onderzoeken hoe adresgegevens van boeren anoniem kunnen worden vrijgegeven, bijvoorbeeld op postcodeniveau. Helma Lodders van Vee & Logistiek Nederland ziet uit naar de evaluatie van de Woo in 2027 en is kritisch over de minister die geen beweging toont om ordentelijke wetgeving te creëren.
22. Nieuwe geldschieters van Johan Vollenbroek en zijn broer zijn blootgelegd, waaronder de stichting Allemansrecht, twee vermogende filantropische fondsen en de Stichting Democratie en Media. De procedures rond Vollenbroek worden gedragen door een netwerk van professionele fondsen, grote vermogens en organisaties uit de juridische en mediasector. Er is gepleit voor diepgravend onderzoek naar de geldstromen en transparantie van het netwerk rond Johan Vollenbroek. Johan Vollenbroek heeft op provinciaal niveau meegesproken over vergunningen, pilots en beleid, op het niveau van "joint fact finding".
23. De financiële problemen van het land worden volgens sommigen niet opgelost door meer belastingen te innen, maar door echte problemen aan te pakken.