Onderzoekers van het Clingendael Instituut en de Erasmus Universiteit hebben alarm geslagen: Nederland is onvoldoende voorbereid op een mogelijke ramp die de voedselzekerheid in gevaar brengt. Dit onderzoek komt naar buiten terwijl het kabinet werkt aan draaiboeken voor noodgevallen op het gebied van voedselzekerheid en het Landelijk Crisisplan Voedselzekerheid bijna gereed is.

De kwetsbaarheden van het doorgaans zeer efficiënte distributiesysteem, dat opereert met minimale voorraden, werden pijnlijk duidelijk na een recente hack bij supermarktketen Albert Heijn. Op dit moment bestaat er geen wettelijke verplichting voor supermarkten en distributiecentra om een noodvoorraad aan te houden. Staatssecretaris Erkens is in gesprek met supermarktketens over de aanleg van dergelijke noodvoorraden met kritieke goederen.

De plannen van het kabinet voorzien uiteindelijk in de aanleg van noodvoorraden. Erkens suggereert dat bestaande distributiecentra deze voorraden kunnen herbergen, mogelijk ten koste van maximale efficiëntie, met goederen voor twee tot drie dagen. Een van de geopperde adviezen is het invoeren van een dynamische noodvoorraad bij supermarkten, waarbij deze voorraad deel uitmaakt van de normale verkoop.

Marc Janssen, directeur van het CBL, geeft aan dat het op korte termijn lastig is om noodvoorraden aan te leggen in bestaande gebouwen vanwege beperkte opslagcapaciteit, wat verbouwingen vereist. Een alternatief is dat de overheid loodsen koopt of bouwt en deze vult met producten. Vervolgens zouden er afspraken gemaakt moeten worden over de logistiek en distributie van deze goederen. Momenteel wordt er nog in kaart gebracht welke producten essentieel zijn voor een dergelijke noodvoorraad, die naar verwachting een beperkter assortiment zal kennen dan wat winkels normaal aanbieden.

Als reactie op een mogelijke digitale storing is er ook een optie B in ontwikkeling voor een meer analoge levensmiddelendistributie, die niet afhankelijk is van digitale systemen. In crisissituaties moeten supermarkten op een gecoördineerde wijze producten kunnen uitgeven. Onderzoeker Pieter Zwaan adviseert burgers om als beste voorbereiding acht dagen aan voedsel in huis te hebben, hoewel hij erkent dat dit niet voor iedereen haalbaar is vanwege beperkte ruimte of financiële middelen.