1. De invoering van een ‘digitale identiteit’, in de vorm van de EDI-Wallet, die de overheid aan alle inwoners van Nederland zal aanbieden, zorgt voor grote maatschappelijke zorgen. Deze zorgen betreffen met name de gevolgen voor de privacy en vrijheid van burgers.
2. De EDI-Wallet (European Digital Identity Wallet) is een app op een smartphone bedoeld voor het opslaan van diverse gegevens, zoals biometrische identificatie, diploma's, bankgegevens, medische gegevens en contractuele relaties. De app kan gebruikt worden als identificatiemiddel.
3. De lancering van de EDI-Wallet, die eind 2026 had moeten plaatsvinden, is uitgesteld wegens technische en organisatorische problemen. De introductie wordt nu verwacht in 2027.
4. Een belangrijke zorg is dat het gebruik van de EDI-Wallet, hoewel in theorie vrijwillig, in de praktijk een verplichting zal worden. Dit komt doordat het zonder digitale identiteit steeds moeilijker wordt om volledig aan de maatschappij deel te nemen.
5. Privacy First stuurde vorige maand een brief aan de Kamercommissie voor Digitale Zaken met voorwaarden waaraan de EDI-Wallet zou moeten voldoen. Volgens Privacy First is vrijwilligheid van de EDI-Wallet "op dit moment alleen theoretisch" vastgelegd in de wet, en kunnen diensten geweigerd worden als de Wallet niet wordt gebruikt.
6. Privacy First vindt het dubieus dat private partijen, zoals Google en Apple, EDI-Wallets mogen uitbrengen, omdat dit een overheidstaak zou moeten zijn. De stichting vreest dat grote concerns de markt zullen domineren. Gezien de vele risico's vindt Privacy First de invoering van de EDI-Wallet op dit moment "onverantwoord".
7. Diverse (oud-)Kamerleden, waaronder Wybren van Haga, Renske Leijten (SP), Don Ceder (ChristenUnie) en leden van de GroenLinks-PvdA-fractie, hebben hierover vragen gesteld.
8. Eind 2022 nam de Kamer een motie aan van de SP die de regering opriep niet in te stemmen met de plannen van de Europese Raad voor de Wallet, maar de regering legde die motie naast zich neer.
9. Het themanummer van De Andere Krant van 19 september, ‘De digitale fuik – kunnen we nog ontsnappen?’, heeft geleid tot reacties. Meer dan duizend extra exemplaren van dit nummer zijn in drie weken tijd besteld via de webshop, en bijna vijfduizend exemplaren zijn gratis verspreid door vrijwilligers.
10. Een groep bezorgde burgers heeft een "Verklaring" opgesteld waarin zij een nieuw mensenrecht formuleren: ‘het recht op leven zonder digitale identiteit’. Deze Verklaring stelt dat elke vorm van discriminatie of benadeling van burgers die geen gebruik wensen te maken van een digitale identiteit, bij wet verboden moet worden.
11. De Verklaring is opgestuurd naar de vaste commissie Digitale Zaken van de Tweede Kamer en naar individuele leden van deze commissie.
12. De vaste commissie voor Digitale Zaken van de Tweede Kamer heeft toegezegd de "Verklaring" te bespreken. Dit zal gebeuren tijdens een commissiedebat over ‘digitale grondrechten en data-ethiek’ op 11 februari 2027.
13. De initiatiefnemers van de Verklaring zullen druk uitoefenen op Kamerleden om wettelijke beschermingsmaatregelen in te voeren voor digitale-identiteitsweigeraars.
14. Een online petitie tegen de digitale identiteit, gestart door betrokken burgers, is meer dan zesduizend keer ondertekend.
15. De flyer 'Nee tegen digitale controle', die De Andere Krant heeft laten maken, is 25.000 keer besteld.
16. Campagnes tegen de digitale identiteit lopen door tot de officiële introductie van de EDI-Wallet, die naar verwachting in 2027 zal plaatsvinden.
17. De gemeente Heerlen heeft een ‘Social Digital Twin’ gelanceerd, een digitaal model van de stad waarin gegevens over veiligheid, leefbaarheid en sociale omstandigheden met behulp van kunstmatige intelligentie worden geanalyseerd en verbonden.
18. Michel Peen, een inwoner van Heerlen, is op 14 juli 2026 een onafhankelijk onderzoeksdossier gestart om het project, genaamd Pulse-Twin, kritisch te volgen. Volgens Peen is het project op dit moment zeer ontransparant opgezet.
19. Het is onduidelijk welke databronnen worden gekoppeld, op welk geografisch niveau en op welke wettelijke grondslag dit gebeurt in het project Pulse-Twin. Ook is het onduidelijk of en hoe politiegegevens, gemeentelijke meldingen, rapporten van hulpverleners, de inwonersapp en camerabeelden worden gebruikt.
20. Michel Peen heeft van Team Pulse-Twin het verzoek gekregen geen vragen meer over Pulse-Twin te stellen aan de burgemeester.
21. Smartcity-onderzoeker Maartje van den Berg stelt dat Heerlen met dit project de deur openzet voor een surveillancesamenleving waarin iedere burger voortdurend wordt gevolgd, doorgerekend en beoordeeld.
22. Tegenstanders vrezen dat de Wallet de opmaat zal zijn naar meer digitale surveillance en controle van burgers.
23. Maarten Fornerod, celbioloog en bestuurslid van het Artsen Collectief, deed een oproep tot het oprichten van ‘analoge genootschappen’ voor communicatie op analoge wijze. Tientallen lezers reageerden hierop en stuurden een brief met het verzoek om informatie.
24. Fornerod geeft tips, brengt mensen bij elkaar en kan ouderwetse typemachines leveren. Hij stelt voor om een ‘Analoge Zondag’ in te bouwen, een dag in de week volledig offline zijn.
25. De gegevens in de EDI-Wallet worden verstrekt door ‘bevoegde’ en door de overheid gecertificeerde instanties en kunnen niet door de gebruiker worden gewijzigd.
26. Banken, overheidsinstanties en andere instellingen worden verplicht de EDI-Wallet te accepteren als identificatiemiddel.
27. Volgens de EU zijn de Wallets op unieke wijze versleuteld, waardoor gegevens niet in verkeerde handen zouden vallen.