De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) adviseert gemeenten om niet langer te wachten met het vaststellen van voorrangsregels voor stroomaansluitingen tot het moment dat het stroomnet vol is. In plaats daarvan moeten gemeenten al voordat projecten worden gebouwd, afwegen welke plannen prioriteit krijgen bij een tekort aan capaciteit. Dit advies komt voort uit een motie van Kamerleden Pieter Grinwis (CU) en Henk Jumelet (CDA).

De ROB pleit ervoor dat gemeenten "vooraf programmeren". Dit houdt in dat bij het opstellen van plannen voor nieuwe ontwikkelingen, direct onderzocht moet worden of er voldoende ruimte op het stroomnet is, of gemaakt kan worden. Wanneer de beschikbare ruimte onvoldoende is, zal er een keuze gemaakt moeten worden tussen verschillende projecten, zoals de bouw van een ziekenhuis of een appartementencomplex.

Politieke keuzes over dergelijke projecten moeten volgens de ROB aan de voorkant gemaakt worden. Gemeenten en provincies worden geacht vooraf te bepalen welke projecten prioriteit krijgen. De schaarste aan ruimte in Nederland, een klein en dichtbevolkt land, maakt deze vroege besluitvorming cruciaal. Een onderzoek van de provincie Gelderland illustreerde deze schaarste, waaruit bleek dat 1,8 keer de oppervlakte van de provincie nodig is om alle beleidsambities te realiseren.

De bevoegdheid om te bepalen wie voorrang krijgt op een stroomaansluiting ligt niet bij gemeenten, provincies of het Rijk. In Europa is afgesproken dat elk land een onafhankelijke organisatie aanwijst die deze beslissingen neemt. In Nederland is dit de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Hierdoor kan een gemeente, zoals Utrecht, niet zelf beslissen of bijvoorbeeld een ziekenhuis of nieuwbouwproject voorrang krijgt boven een datacenter.

Op vrijdag 2 oktober 2026 werd duidelijk dat het stroomnet in Amersfoort en Veenendaal volledig verzadigd is, wat resulteerde in een aansluitstop voor de gehele provincie Utrecht. Als reactie hierop hebben de provincie, gemeenten en netbeheerder Stedin een nieuwe aanpak gepresenteerd om het volle stroomnet aan te pakken.

Deze nieuwe aanpak omvat onder andere het plaatsen van meer gasgeneratoren, het reduceren van stroomgebruik in de avonduren en een slimmere benutting van het bestaande stroomnet. Deze maatregelen zijn bedoeld om op termijn de huidige aansluitstop op te heffen. Ter vergelijking, Frankrijk hanteert al tien jaar een systeem waarbij de overheid netcapaciteit reserveert voor specifieke doelen of regio's.