Vijftig jaar geleden, op 9 oktober 1976, presenteerde Peil.nl voor het eerst een zetelpeiling. Ter gelegenheid hiervan voerde de organisatie in september 2026 een onderzoek uit onder bijna 7.000 Nederlanders naar hun beoordeling van het huidige Nederland. Ruim zeven decennia na de oprichting van Peil.nl, de organisatie die door de jaren heen de Nederlandse politieke voorkeuren in kaart bracht, schetst een beeld van een land dat gemiddeld een 3,9 krijgt.

Deelnemers gaven twaalf onderwerpen een rapportcijfer van 1 tot 10, waaronder rondkomen, betaalbaar wonen, zorg, onderwijs, veiligheid, samenleven, immigratie en het functioneren van de politiek. Opvallend is dat met name betaalbaar wonen en het beleid rond immigratie en asiel de laagste scores krijgen. De resultaten werden uitgesplitst naar demografische en politieke kenmerken, en deelnemers konden ook hun mening geven over Nederland rond 1980, 2000 of 2015, waarbij herinneringen een rol speelden.

Jongeren tussen 18 en 24 jaar beoordelen de huidige situatie het meest gunstig met een gemiddeld cijfer van 4,6. Oudere generaties zijn kritischer: 55- tot 64-jarigen geven een 3,4. De opleidingsniveau en inkomen spelen eveneens een rol in de beoordeling. Personen met LBO/VMBO als hoogste opleiding geven een 2,9, terwijl HBO/WO-opgeleiden een 5,0 geven. Mensen met een minimuminkomen scoren met een gemiddelde van 3,3 lager dan degenen met meer dan twee keer modaal, die een 4,7 geven.

Er is een duidelijke samenhang tussen financiële zorgen en een negatief oordeel over Nederland. Mensen die zich zorgen maken over hun financiële toekomst geven gemiddeld een 3,1, vergeleken met een 4,7 voor degenen die zich geen zorgen maken. Een vergelijkbaar patroon is zichtbaar bij de perceptie van ontwikkelingen: wie de afgelopen vijf jaar vooral bedreigingen zag, geeft een 3,3, terwijl wie kansen zag een 4,9 geeft.

De 'kansrijk-index', die in 2016 werd geïntroduceerd, laat in 2026 uitgesproken patronen zien. Van de mensen zonder financiële zorgen stemt 40% D66, CDA of VVD, tegenover slechts 15% van degenen met zorgen. Omgekeerd stemt 37% van de mensen met financiële zorgen PVV, FVD of SP, tegenover 15% van degenen zonder zorgen. Kiezers van PVV geven het rondkomen een 3,1, terwijl D66-kiezers een 6,9 geven. Over alle onderwerpen heen is dit respectievelijk een 2,4 voor PVV-kiezers en een 6,1 voor D66-kiezers. 65-plussers die PVV stemmen, zien meer achteruitgang sinds 1980 dan 65-plussers die D66 stemmen. Bij de verkiezingen in 2025 koos 58% van de vroegere LPF-stemmers de PVV.

Over vier politieke periodes zijn Wiegel, Fortuyn, Rutte, Wilders, Bontenbal en Jetten de meest genoemde politici. Wiegel wordt het meest genoemd door 65-plussers, Fortuyn door 45-plussers, en Rutte en Wilders door 35-plussers. Bontenbal en Rutte komen naar voren als meest genoemd door 18-plussers. Specifieke waarderingen variëren: 90% van de PVV-achterban noemt Wilders, 80% van de CDA-achterban noemt Bontenbal, en 77% van de D66-achterban noemt Jetten.

In alle leeftijdsgroepen wordt het verleden gunstiger beoordeeld dan het heden, met de woningmarkt als het onderwerp met het grootste verschil. De politieke landschap heeft een aanzienlijke verschuiving doorgemaakt. Waar van 1977 tot 1989 CDA, PvdA en VVD samen 80% of meer van de stemmen behaalden, was dit in 2025 slechts 33%. Sinds 2010 is er een verschuiving naar rechts; partijen rechts van het CDA behaalden in 2010 57 zetels, oplopend tot 73 zetels in 2023/2025. In 2025 werd een partij anders dan CDA, PvdA of VVD voor het eerst de grootste partij.

Loyaliteit aan politieke partijen toont variatie tussen generaties en partijhistorie. Van de 65-plussers die tussen 1977 en 1994 CDA stemden, koos 54% in 2025 opnieuw CDA. Onder degenen die destijds PvdA stemden, koos slechts 30% in 2025 GrL-PvdA. Degenen die tussen 1998 en 2010 D66 stemden, koos in 2025 voor 66% opnieuw D66. Van de kiezers die tussen 1998 en 2010 weleens LPF stemden, koos 58% in 2025 de PVV.