1. De markt voor lesmethoden in het voortgezet onderwijs functioneert niet goed, aldus de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Scholen ervaren dit al langer, mede doordat zij verplicht worden boeken aan te schaffen die vervolgens ongebruikt worden weggegooid.
2. De prijzen voor lesmethoden zijn de afgelopen zeven jaar sneller gestegen dan die van vergelijkbare producten.
3. Het aanbod van lesmethoden door uitgevers sluit onvoldoende aan op de behoeften van scholen.
4. Middelbare scholen besteden jaarlijks circa 280 miljoen euro aan digitale en papieren leermaterialen.
5. Een deel van de leermaterialen wordt verkocht via koppelverkoop, waarbij scholen verplicht zijn bijbehorende papieren boeken en werkbladen af te nemen, ook als deze niet nodig zijn.
6. Bijna alle boeken zijn werkboeken geworden waarin leerlingen schrijven en die aan het einde van het jaar worden weggegooid. Het aandeel herbruikbare boeken die jaar na jaar door een nieuwe leerling worden gebruikt, is hierdoor bijna nul.
7. De brancheorganisatie MEVW heeft eerder dit jaar uitgevers opgeroepen te stoppen met koppelverkoop, maar dit gebeurt nog onvoldoende. De ACM roept uitgevers eveneens op hiermee te stoppen.
8. Noordhoff, Malmberg en ThiemeMeulenhoff domineren de markt voor lesmethoden met een gezamenlijk marktaandeel van meer dan 75 procent. Bij enkele vakken bedient één uitgever 90 tot 100 procent van alle scholen.
9. De markt voor lesmethoden kent weinig nieuwe toetreders, en bestaande nieuwkomers bouwen slechts langzaam marktaandeel op.
10. Een belangrijk deel van de oplossing voor het niet goed functioneren van de markt ligt bij de scholen zelf.
11. Scholen ervaren een 'overstapboete' bij het wisselen van lesmethode, onder meer door meerjarige contracten met kortingen en de extra werkdruk voor leraren bij de invoering van een nieuwe methode. Het percentage scholen dat van lesmethode verandert, varieert per vak en school, grofweg tussen 2,5 procent (wiskunde) en 15 procent (geschiedenis) per jaar.
12. Druk op uitgevers kan ontstaan door de bereidheid van scholen om over te stappen op andere leermaterialen. Dit stimuleert aanbieders om scherper te prijzen, beter passende materialen te ontwikkelen en duurzamer gebruik van boeken te bevorderen. Scholen kunnen bij het inkopen scherper letten op de samenhang tussen de prijs en de kwaliteit van leermaterialen.
13. Scholen kunnen gezamenlijk inkopen via de scholencoöperatie SIVON om een sterkere positie te krijgen ten opzichte van uitgevers. De schoolboekencoöperatie Neon, opgericht om gezamenlijk boeken te schrijven en uitgeven, heeft inmiddels vijftienhonderd scholen aangesloten.
14. De komende jaren zullen veel lesmethoden worden aangepast vanwege wijzigingen in de kerndoelen. Dit moment is geschikt om kritisch naar de lesmethode te kijken en eventueel van uitgever te wisselen.
15. De ACM kan een onderzoek gericht op handhaving starten naar machtige uitgevers die aan koppelverkoop doen, maar dit is momenteel nog niet aan de orde. Tegen uitgevers zonder machtspositie kan de ACM met haar huidige wettelijke instrumenten weinig beginnen.
16. De ACM pleit voor een leermaterialenbeleid op scholen waarin regelmatig evaluaties van gebruik, prijs en kwaliteit worden gepland.