1. De invoering van fooienschermen bij het afrekenen in de horeca, waarbij klanten binnen enkele seconden een fooipercentage moeten kiezen, neemt toe.
2. Betaalbedrijf Adyen integreert deze fooifunctionaliteit met standaardpercentages in kassasystemen, wat een steeds gangbaarder onderdeel wordt van betaalprocessen. De meeste moderne betaaloplossingen bieden deze optie standaard aan.
3. Fooienschermen worden beschouwd als een "nudge" om het gedrag van klanten te stimuleren, hoewel er nog steeds een andere keuze mogelijk is.
4. Echter, wanneer een nudge alleen wordt ingezet om meer geld te genereren in de "full profit"-sector, wordt dit ook wel "sludge" genoemd, het "kwaadaardige broertje" van de nudge. Het is een discussiepunt of een fooienscherm als dergelijke "kwaadaardige sludge" kan worden beschouwd.
5. Fooienschermen bevatten specifieke nudges, zoals een minder zichtbare "nee dank je"-knop en een prominentere, grotere en gekleurde weergave van het 20 procent-percentage om klanten te verleiden. Dit zijn voorbeelden van "dark patterns", waarbij klanten via design naar een bepaalde keuze worden gestuurd. Andere voorbeelden van manipulatietechnieken zijn vooraf aangevinkte hokjes, moeilijke cookie-acceptatie, nepschaarste en weigerknoppen met misleidende teksten. Sommige van deze praktijken vallen onder de Richtlijn Oneerlijke Handelspraktijken.
6. Het ankereffect speelt een rol bij fooienschermen; doordat het hoogste bedrag (20 procent) eerst wordt getoond, kan een lager percentage ineens laag lijken. Als men bijvoorbeeld na een etentje van 70 euro 20 procent fooi geeft (16 euro), kan dit zonder hoofdrekenen hoog uitvallen, wat de norm voor fooibedragen kan verschuiven.
7. Sociaal ongemak, waarbij de medewerker en klant elkaar aankijken, kan ook een reden zijn om een fooi te geven. Men kan hierdoor sociaal ongemak afkopen of het eigenwaarde willen vergroten. Het brein associeert het geven van een royale fooi met een positieve eigen identiteit (leuk, gezellig, royaal). Het geven van een fooi kan een boost geven, maar is een transactionele manier om zelfvertrouwen te vergroten. Mensen willen graag een positief moreel zelfbeeld hebben, wat mede afhankelijk is van hun gulheid en hoe anderen hen zien. Het fooimoment kan leiden tot morele druk waarbij men snel moet nadenken over het te geven bedrag, het eigen zelfbeeld en hoe men door anderen gezien wil worden. Het gedrag kan aangepast worden door de druk van het fooimoment, ongeacht of men zich bewust is van manipulatietechnieken.
8. In de Nederlandse cultuur is het geven van een fooi gebruikelijk, maar anders dan in culturen waar fooi een aanvulling is op een karig loon. De fooi blijft vrijwillig en is geen aanvulling op het loon. Er is niets mis met het vragen om een fooi, maar de keuzes zouden gelijkwaardig voorgesteld moeten worden.
9. Op pinapparaten met een actieve fooifunctie kiest 61 procent van de klanten voor "geen fooi", terwijl de overige 39 procent wel fooi geeft.
10. De Koninklijke Horeca Nederland (KHN) staat positief tegenover fooienschermen, omdat de digitalisering ervoor zorgt dat spontane fooien vaak vergeten worden en de schermen dit deels kunnen ondervangen.
11. Het gevoel van manipulatie bij het geven van een fooi hangt af van de persoon en de situatie, zoals of een medewerker meekijkt en of de service als waardevol werd ervaren.
12. Als men afspreekt dat fooienschermen niet als normaal worden beschouwd, kan dit een nieuwe norm creëren.
13. De horeca moet zich realiseren dat een gedwongen keuze voor een fooi een negatief effect kan hebben op de algehele ervaring, ook al is meer omzet wenselijk.