1. Een onderzoek van de NOS, gebaseerd op DNS-gegevens van 70 EU-instellingen en 60 VN-organisaties, heeft uitgewezen dat bijna driekwart van de EU-instellingen e-mail verstuurt via servers van Amerikaanse bedrijven. De DNS-gegevens verschaffen informatie over de locatie van de infrastructuur die gebruikt wordt voor het verzenden en ontvangen van e-mail.
2. De Europese Commissie, die zelf e-mail verzendt via servers van Amerikaanse bedrijven, waaronder een Microsoft-server die tot dinsdag 10:30 uur was ingesteld voor het ontvangen van e-mail, maakt gebruik van Office 365 van Microsoft. Dit is breed gedocumenteerd, onder andere door de Europese privacy-toezichthouder. Twee andere Amerikaanse servers waren eveneens ingesteld voor de Commissie, en worden doorgaans gebruikt voor spamfiltering en detectie van digitale dreigingen, alvorens e-mail wordt doorgestuurd naar de uiteindelijke mailservers. Na vragen van de NOS is de Microsoft-server van de Europese Commissie verwijderd.
3. De Europese Commissie maakt zich zorgen over de afhankelijkheid van Amerikaanse big tech. Commissievoorzitter Von der Leyen gaf eerder dit jaar aan dat afhankelijkheid van technologie voor vitale sectoren vermeden moet worden. De Commissie heeft op vragen van de NOS over de fysieke opslaglocatie van e-mail niet geantwoord.
4. Het Europees Defensie-agentschap, verschillende financiële toezichthouders, de toezichthouder tegen terrorisme en witwassen, en de Europese Centrale Bank hebben hun mailservers bij Amerikaanse bedrijven ondergebracht, waaronder Microsoft.
5. Het Internationaal Strafhof is onlangs overgestapt van Office 365 naar een Europees alternatief.
6. Veel VN-organisaties en aanverwante instellingen, waaronder de VN-vluchtelingenorganisatie UNRWA en instanties voor nucleair en chemisch wapentoezicht, maken nog steeds veel gebruik van Amerikaanse clouddiensten voor e-mail.
7. De keuze voor Amerikaanse bedrijven voor e-mailopslag staat steeds meer ter discussie, na een toename van het gebruik van Microsoft door overheden en bedrijven gedurende de afgelopen tien jaar. In het verleden kwam kritiek op het gebruik van Amerikaanse mailservers voornamelijk van privacy-organisaties.
8. Amerikaanse inlichtingendiensten kunnen toegang krijgen tot e-mailverkeer en de Amerikaanse overheid kan potentieel de dienstverlening verstoren. De VS dreigt het Internationaal Strafhof in Den Haag op de sanctielijst te zetten, wat de kwetsbaarheid van Europese instellingen benadrukt tijdens het presidentschap van Trump. Een eerder genoemde Italiaanse provider, die mailboxen aan activisten aanbood, is op de sanctielijst geplaatst. Amerikaanse bedrijven mogen niet samenwerken met personen en organisaties op de sanctielijst, wat kan leiden tot het staken van diensten door techbedrijven. Europarlementariër Kim van Sparrentak stelt dat de Amerikaanse regering op elk moment de dienstverlening kan stopzetten en wijst erop dat de Europese Unie ook handhaaft op big tech, met een voorbeeld van een boete van 900 miljoen euro voor Google dit jaar.
9. Europarlementariër Bart Groothuis (VVD) en Europarlementariër Kim van Sparrentak (Pro) uiten hun zorg over de e-mail van Europese instellingen die via Amerikaanse bedrijven loopt. Groothuis stelt dat de controle in Europese handen moet blijven en waarschuwt voor technologische afhankelijkheid van één land. Van Sparrentak pleit voor het onderbrengen van deze diensten binnen de Europese Unie en suggereert dat de urgentie onvoldoende gevoeld wordt. Van Sparrentak benadrukt het belang van Europese overheidsinkoop om investeringen naar Europa te sturen in plaats van naar Amerikaanse bedrijven. Groothuis pleit voor de ontwikkeling van meer Europese alternatieven en drie of vier Europese spelers die concurrentie kunnen bieden. Groothuis waarschuwt dat het gebruik van ChatGPT binnen Europese instellingen eveneens soevereiniteitsrisico's met zich meebrengt.
10. Het Europees Parlement, Europol en het Hof van Justitie van de EU maken geen gebruik van Amerikaanse mailservers.
11. Een woordvoerder van Microsoft geeft aan dat het bedrijf bezwaar zal maken tegen potentiële verstoringen van dienstverlening en zich daartoe contractueel heeft verplicht. Microsoft geeft aan open te staan voor plannen voor Europese digitale soevereiniteit, mits dit gebeurt op basis van openheid, samenwerking, eerlijke concurrentie en keuzevrijheid, en committeert zich aan het ondersteunen van een sterk, weerbaar, innovatief en internationaal verbonden technologisch ecosysteem in Europa.
12. De Europese Unie en Amerikaanse techbedrijven hebben eerder spanningen gehad naar aanleiding van boetes die de EU aan Amerikaanse techbedrijven oplegde.