1. Pfas staat voor poly- en perfluoralkylstoffen en is een verzamelnaam voor duizenden niet afbreekbare giftige chemicaliën die sinds de jaren 50 worden gebruikt in diverse producten zoals antiaanbakpannen, waterdichte kleding, bestrijdingsmiddelen en blusschuim. Bekende soorten pfas zijn onder meer GenX, pfoa en pfos.
2. Pfas kan effecten hebben op de gezondheid, zoals een minder goed werkend immuunsysteem, effecten op de schildklier, een beïnvloeding van het geboortegewicht van pasgeboren baby's en kan bij langdurige blootstelling kankerverwekkend zijn.
3. Pfas stapelt zich op in de voedselketen en de hoeveelheid pfas in het milieu neemt niet af. Pfoa is ondanks een verbod stabiel aanwezig in rivieren en oceanen.
4. In een onderzoek met bloedmonsters van donoren van bloedbank Sanquin uit 2025 bleek dat 71 procent van de Nederlanders te veel pfas in het bloed had, gemeten aan de hand van de gezondheidskundige grenswaarde. Dit betekent dat bijna driekwart van de Nederlanders de gezondheidskundige grenswaarde overschreed.
5. In een eerder onderzoek met bloed uit 2016 en 2017 kwam bijna iedereen boven de grenswaarde uit.
6. De hoeveelheid pfas in het bloed van mensen is afgenomen ten opzichte van dit eerdere onderzoek, hoewel de meeste Nederlanders nog steeds boven de gezondheidskundige grenswaarde uitkomen.
7. Deze daling past in een bredere trend van minder pfas in het bloed van mensen in West-Europa en kan mogelijk verklaard worden door een verbod op de pfas-soorten pfos en pfoa.
8. Van pfos en pfoa werden minder sporen gevonden in de bloedstalen uit 2025 dan in eerdere metingen.
9. Echter, lang niet alle pfas-soorten zijn meegenomen in de metingen uit 2025. Zo is TFA, een pfas-soort die onder meer via bestrijdingsmiddelen in het milieu terechtkomt, niet meegenomen in de metingen.
10. In specifieke gebieden zijn hogere pfas-waarden gemeten. In Zeeuws-Vlaanderen werden tot zeven keer hogere waarden van één pfas-soort, PFHpS, gemeten dan bij mensen in de rest van Nederland. Dit komt doordat in Zeeuws-Vlaanderen veel industrie is en bedrijven er pfas lozen in de Westerschelde.
11. Bewoners ten noorden van de Westerschelde en in Dordrecht lieten ook hogere pfas-waarden zien dan in de rest van Nederland, hoewel minder extreem dan in Zeeuws-Vlaanderen.
12. In de gebieden ten noorden van de Westerschelde en in Dordrecht is echter, net als in de rest van het land, wel een dalende trend in pfas-bloedwaarden te zien.
13. Nederland heeft samen met een aantal Europese landen een voorstel ingediend voor een Europees verbod op pfas, wat nog in behandeling is.