1. Drie inspecties, waaronder die van Justitie en Veiligheid, Onderwijs, en Gezondheidszorg en Jeugd, hebben een brandbrief gestuurd aan de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. Hierin uiten zij hun zorgen over de veiligheid en leefomstandigheden van jongeren in jeugdgevangenissen.
2. De inspecties signaleren dat jongeren de dupe zijn van een ernstig personeelstekort. Dit tekort leidt tot een versobering van hun dagprogramma, waardoor ze minder in groepsvorm verblijven dan wettelijk is vereist en langer op hun kamer zitten.
3. Soms valt het dagprogramma volledig weg, wat leidt tot verveling en irritatie bij de jongeren. Dit heeft een negatieve invloed op hun motivatie.
4. Het dagprogramma in de Justitiële Jeugdinstellingen (JJI's) is gericht op opvoeding, behandeling en beveiliging. Het uiteindelijke doel is dat jongeren leren van hun fouten en niet opnieuw in de criminaliteit belanden, met de bedoeling hen voor te bereiden op terugkeer in de samenleving en recidive te voorkomen.
5. Hoofdinspecteur Elske van Amelsfort van de Inspectie Justitie en Veiligheid geeft aan dat de resocialisatie onder druk staat door het personeelstekort. Dit resulteert in een verdere versobering van zorg, behandeling, onderwijs en dagprogramma.
6. Sinds 2019 maken de inspecties zich al zorgen over de versoberde omstandigheden als gevolg van het personeelstekort.
7. Tijdelijke noodmaatregelen, zoals ingekorte dagprogramma's, zijn routine geworden. Dit vereist een actieplan op korte termijn. De inspecties benadrukken de noodzaak van kortetermijnoplossingen.
8. De inspecties hebben na bezoeken aan jeugdgevangenissen in Lelystad en Teylingereind "hardnekkige knelpunten" geconstateerd.
9. In de zes JJI's verblijven circa 450 jongeren die zijn veroordeeld voor of verdacht worden van strafbare feiten. Jaarlijks gaat het om 1500 tot 2000 jongeren.
10. Ondanks de inzet van het personeel heeft het personeelstekort negatieve effecten op zowel jongeren als personeel, met een hoge werkdruk en spanningen tot gevolg. Wisselende begeleiders op afdelingen leiden tot spanningen tussen medewerkers en jongeren.
11. Kinderombudsman Margritte Kalverboer waarschuwde eind juli 2026 dat er nauwelijks verbetering is na eerdere alarmbrieven, en dat bijna alle kinderrechten in jeugdgevangenissen worden geschonden.
12. Het ministerie van Justitie en Veiligheid werkt aan een toekomstplan. Tot de goedkeuring en invoering daarvan blijven noodmaatregelen van kracht in de JJI's.
13. De staatssecretaris wordt verzocht om begin 2027 met een plan te komen.