Sinds 2002 bestudeert Robert Pape, professor in internationale politiek gespecialiseerd in oorlog en terreur, de evolutie van Iran en zijn nucleaire programma. Zijn meer dan twintig jaar durende onderzoek omvat modelleringen van de effecten van een aanval op Iran, rekening houdend met economische, politieke en sociologische gevolgen.

De uraniumverrijking door Iran heeft sinds 2002 een gestage stijging gekend, met een tijdelijke onderbreking tijdens het nucleaire akkoord met de regering-Obama in 2015. In die periode werd verrijkt uranium naar Rusland geëxporteerd, wat resulteerde in een pauze in de Iraanse nucleaire activiteiten. Na de opzegging van het akkoord door president Trump in 2017, werd de verrijking echter hervat.

De oorlog met Iran, die op 28 februari 2025 begon, wordt gekenmerkt door een "escalatieval". De Trump-administratie navigeert tussen verschillende fasen van deze val. De Amerikaanse aanval op Fordo in juni 2025 resulteerde in een tactisch succes door de uraniumverrijkingscapaciteit stil te leggen. Het is echter onduidelijk of hierbij het aanwezige 60% verrijkte uranium, voldoende voor meer dan tien kernwapens, werd vernietigd.

Pape voorspelde dat de Verenigde Staten binnen één tot twee jaar na de aanval op Fordo zouden terugkeren voor bombardementen gericht op regimeverandering, voortkomend uit paniek over het onzekere lot van het verrijkte uranium. De oorlog kenmerkt zich door een "escalatieval" waarbij tactisch succes, zoals het raken van doelen, strategisch leidt tot verzwakking. Zo kreeg Iran na de bombardementen meer controle over de Straat van Hormuz.

Een terugtrekking van de VS zou Iran in staat stellen de controle over Hormuz te behouden, wat zou leiden tot economische groei en toenemende regionale dominantie. Escalatie is een ander alternatief, maar dit brengt aanzienlijke risico's met zich mee. Zowel terugtrekking als escalatie worden beschouwd als negatieve opties. Militaire strategie omvat meer dan tactische operaties; het omvat de interactie tussen militaire actie en politiek, economie en bevolkingsdynamiek.

Naast zijn nucleaire programma ontwikkelt Iran ballistische raketten en drones, en levert het drones aan Rusland. Iran heeft waarschijnlijk zijn capaciteiten op het gebied van chemische en biologische wapens, zoals het zenuwgas sarin en miltvuur, laten verdwijnen, ondanks de ontvangst ervan van westerse landen tijdens de Iran-Irakoorlog.

Volgens Pape heeft Iran religieuze motieven om geen kernwapens te ontwikkelen, hoewel dit kan veranderen na het overlijden van de Opperste Leider. Pape is van mening dat de VS en Israël de Iraanse reactie op militaire acties verkeerd hebben ingeschat, ervan uitgaande dat de Iraanse bevolking de voorkeur zou geven aan Amerikaanse overheersing.

Iran tracht de kosten voor de VS te verhogen door economische druk, zoals hogere olieprijzen, om de politieke wil en publieke steun voor de oorlog te ondermijnen. De stijgende energieprijzen vormen een directe kostenpost voor Amerikanen en spelen in het voordeel van Iran. Iran ontwikkelt een "veiligheids- en weerstandsband" die groepen van de Middellandse Zee tot de Perzische Golf verbindt, wat de positie van Israël verzwakt. De belangen van de VS en Israël lopen steeds verder uiteen, waardoor Israël kwetsbaarder wordt.

Pape schat de kans dat Israël tactische kernwapens tegen Iran gebruikt op één op vier, maar benadrukt de catastrofale gevolgen hiervan, waaronder massale burgerdoden en een toename van vijandigheid tegen Israël vanuit de moslimwereld.

Pape vreest een Iraanse "Oktoberverrassing", mogelijk in de vorm van militaire actie, als gevolg van politieke druk op president Trump in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november 2026. Trump's strategie kan gericht zijn op het creëren van chaos om zijn politieke positie te versterken, wat de huidige escalatieval kan verergeren. Dit doet denken aan Lyndon B. Johnson die de oorlog in Vietnam escaleerde, mede om politieke redenen in de aanloop naar verkiezingen.

Het nieuwe boek van Pape, "Our Own Worst Enemies", beschrijft de toenemende binnenlandse politieke verdeeldheid in de VS, waarbij beide zijden de uitkomst als existentieel beschouwen. De oorlog met Iran creëert geen "rally around the flag"-effect in de VS, maar versterkt de bestaande politieke verdeeldheid. Pape beschrijft de huidige situatie in de VS als een tijdperk van "gewelddadig populisme", vergelijkbaar met de jaren '60, met een risico op grootschalige sociale onrust. De politieke dynamiek in de VS wordt gekenmerkt door wederzijdse existentiële angst tussen Democraten en Republikeinen, wat kan leiden tot politiek geweld.

De economische situatie van de VS, met een maximale creditcard, maakt het onmogelijk om de economische gevolgen van de oorlog op te vangen zoals tijdens de COVID-19 pandemie. De VS en Europa bevinden zich in een crisis, waarbij ze mogelijk geconfronteerd worden met de problemen die de Sovjet-Unie aan het einde van de jaren '80 had. Pape is van mening dat de kwesties van internationaal politiek geweld en democratisch politiek geweld in volwassen democratieën de dominante thema's voor de komende tien jaar zullen zijn.

Pape deelt zijn analyses via zijn Substack-kanalen "The Escalation Trap" en "The Professor Pape Substack", en via zijn YouTube-kanaal genaamd "Pape on the Politics of Force".