Jaarlijks belandt meer dan 500.000 kilogram medicijnresten in het milieu, waarvan een significant deel – 190.000 kilogram – in meren, rivieren en sloten terechtkomt. Deze vervuiling is schadelijk voor waterdieren, onder meer door verminderde voortplanting, en de resten zijn lastig uit drinkwater te filteren, wat potentieel invloed heeft op de menselijke gezondheid. De verwachting is dat de hoeveelheid medicijnresten verder zal toenemen; door de vergrijzing wordt een stijging van het medicijngebruik met 25 procent verwacht in 2040.

Medicatie die moeilijk afbreekt, zoals huidgels met ontstekingsremmers en middelen die pfas bevatten, draagt bij aan deze vervuiling. Pfas wordt soms aan geneesmiddelen toegevoegd om de opname in het lichaam te verbeteren. Vorig jaar bevatte 0,75 procent van de ruim 10 miljard verstrekte geneesmiddelen pfas, waaronder diabetesmedicatie en antidepressiva. Voor een aanzienlijk deel van deze medicijnen met pfas zijn milieuvriendelijkere alternatieven beschikbaar.

Meer dan negentig procent van de 440 ondervraagde medici staat open voor het voorschrijven van duurzamere medicatie. Er bestaan diverse milieubelastende medicijnen waarvoor even veilige en effectieve, maar duurzamere alternatieven bestaan. Deze duurzamere opties zijn niet per se duurder en bieden vergelijkbare therapeutische voordelen.

Artsen missen echter momenteel kennis over duurzamere medicatie en de milieu-impact ervan, zoals het identificeren van medicijnen met pfas. Huidige voorschrijfgewoonten houden hier weinig rekening mee, met uitzondering van enkele jonge artsen.

Om artsen te ondersteunen bij duurzamer voorschrijven, worden verschillende suggesties gedaan. Zo kan informatie over duurzaamheid worden opgenomen in medische richtlijnen en kunnen milieuvriendelijkere medicijnen gemarkeerd worden in elektronische voorschrijfsystemen. Een huisarts heeft al ervaring opgedaan met het voorschrijven van alternatieve ontstekingsremmende pijnstillers, door bijvoorbeeld huidgels met diclofenac te vermijden. Een andere huisarts stapte over van drijfgas-pufjes naar poeder-pufjes voor longpatiënten. Het is hierbij essentieel om patiënten actief te betrekken bij de keuze voor duurzamere medicijnen en hen niet te dwingen.

Zorgverzekeraars, die nu voornamelijk de goedkoopste geneesmiddelen vergoeden, zouden duurzaamheid als criterium kunnen meenemen. Zij geven aan de komende jaren duurzaamheidscriteria mee te willen wegen in hun vergoedingsbeleid voor medicijnen.

Het tegengaan van medicijnvervuiling kan verder worden bevorderd door het proces van het inleveren van overgebleven medicijnen te vergemakkelijken. Om dit te stimuleren, wordt een pilot gestart met inleverpunten voor medicijnen in supermarkten.