1. België en Nederland werken al tientallen jaren samen binnen de marine onder de naam BeNeSam. Deze samenwerking omvat een gezamenlijk hoofdkwartier, gelijke schepen, gezamenlijke opleidingen en dezelfde uniformen. In 2018 kochten beide landen gezamenlijk zes mijnenbestrijdingsvaartuigen en twee fregatten per land. België nam de aankoop van de mijnenjagers voor beide landen voor zijn rekening, en plaatste de bestelling voor de eigen en Belgische fregatten bij Damen in Gorinchem.
2. België beschikt momenteel over twee fregatten, de Leopold 1 en de Louise-Marie. Deze schepen zijn sinds de jaren '90 in de vaart en naderen het einde van hun levensduur.
3. De geplande levering van nieuwe fregatten stond oorspronkelijk voor 2027, werd later verschoven naar 2031 en begin 2026 bleek dat de bouw langer zou duren, met een verwachte oplevering rond 2034.
4. De kosten voor de fregatten zijn gestegen van 600 miljoen naar bijna 1,3 miljard euro. Meerdere ontwerpwijzigingen hebben mede geleid tot deze vertraging.
5. De vertraagde levering van de fregatten door Damen is een groot probleem voor de Belgische defensieminister en vormt een tegenslag voor de reputatie van Damen en de samenwerking met het Nederlandse leger. Door de vertraging dreigt de Belgische marine een periode zonder fregatten te komen zitten, aangezien de bestaande schepen niet tot 2034 operationeel blijven. Het ontbreken van fregatten zou België belemmeren bij deelname aan missies en leiden tot werkloosheid van technisch personeel.
6. België overweegt alternatieven voor de levering van fregatten door Damen. Het Belgische kabinet wil deze situatie voorkomen door andere marineschipbouwers te benaderen voor de order. De Belgische minister zal brieven sturen naar onder andere Frankrijk, Duitsland en Turkije. Deze stap wordt gezien als een pragmatische beslissing vanwege twijfels over het slagen van het project met Damen.
7. De voorkeur van de Belgische minister gaat nog steeds uit naar Damen, omdat een ander scheepstype de samenwerking met Nederland zou bemoeilijken. België wil de Benelux-samenwerking beschermen en uitbouwen, waarbij het nog steeds naar Nederland kijkt, terwijl Nederland meer naar Duitsland en Noord-Europa kijkt.
8. Eerder in 2026 sprak de Belgische minister met de Nederlandse defensieminister Yeşilgöz om een noodoplossing te vinden. Volgens een anonieme bron vinden de Nederlanders de situatie "heel jammer" voor België. Het benaderen van andere landen door België kan worden gezien als een poging om de druk op Nederland te verhogen voor kortingen, tijdelijke schepen of een tussenoplossing. Een tussenoplossing waarbij Damen goedkopere en simpelere fregatten bouwt, is ook een mogelijkheid.
9. Damen is achter de schermen betrokken bij de gesprekken, maar wenst geen verdere commentaar te geven.
10. Het nieuws komt op een gevoelig moment voor Damen, aangezien Duitsland eind juni 2026 is uitgestapt uit een samenwerking met Damen voor de bouw van zes fregatten, vanwege vertragingen en kostenstijgingen. Als België zich terugtrekt, kan Nederland de orders mogelijk overnemen vanwege plannen voor de aanschaf van meer fregatten, wat voor Damen geen verandering zou betekenen.