1. Het Nibud-rapport van 23 juni 2026 toont aan dat 38 procent van de Nederlanders aangeeft moeilijk rond te komen, wat een stijging is ten opzichte van 32 procent in 2024. Het aandeel mensen dat zich zorgen maakt over de financiële situatie is toegenomen van 27 naar 33 procent. De financiële situatie van Nederlandse huishoudens verslechtert, met jongvolwassenen, mensen met een laag of wisselend inkomen en huurders die het momenteel nog moeilijker krijgen.
2. Volgens het CBS vermindert onderling vertrouwen en nemen de sociale, maatschappelijke en politieke participatie van grote groepen af, wat uit de Monitor Brede Welvaart van 20 mei 2026 blijkt. In 2025 zijn sociale contacten, vrijwilligerswerk en informele hulp verder afgenomen. Vooral jongeren en mensen met een migratieachtergrond participeren minder in vrijwilligerswerk. Het gevoel van maatschappelijke verbondenheid verslechtert, met negatieve ontwikkelingen in contact met familie, vrienden of buren, vertrouwen in andere mensen en de ontwikkeling van normen en waarden. Afname van participatie en onderling vertrouwen ondermijnt de brede welvaart van toekomstige generaties.
3. De psychische vermoeidheid door werk neemt toe. Het voor inflatie gecorrigeerde uurloon van werknemers was in 2024 ongeveer even hoog als in 2009. Het woningtekort in 2025 is opgelopen tot bijna 400.000 woningen en het kopen of huren van een woning wordt steeds duurder. Het veiligheidsgevoel laat een negatieve trend zien, met een groeiende groep mensen die zich vaak onveilig voelt in de eigen buurt.
4. De inflatie bedroeg 2,7 procent in maart 2026 en bijna 3 procent in april 2026. Voor de rest van 2026 wordt een stijging van de inflatie tot boven de 3 procent verwacht, indien de oorlog in Iran voor de zomer van 2026 is afgelopen. De prijzen van kunstmest en levensmiddelen zullen naar verwachting vanaf eind 2027 beïnvloed worden door een langdurigere oorlog in Iran.
5. Het consumentenvertrouwen daalde van -30 in maart naar -44 in april 2026. Consumenten verwachten hogere prijzen, economische stagnatie en meer financiële onzekerheid. Het consumentenvertrouwen is van groot belang voor de Nederlandse economie omdat particuliere consumptie een belangrijke groeimotor vormt.
6. Het producentenvertrouwen in de Nederlandse industrie kwam in april 2026 uit op -0,7. In veel sectoren zoals textiel, hout- en bouwmaterialen en chemie namen de orders al met meer dan 10 procent af. Producenten kampen met hogere energiekosten, onzekerheid over grondstoffenprijzen en toenemende geopolitieke risico's. De producentenprijzen stijgen door hogere olieprijzen.
7. De Nederlandse economie blijft naar verwachting in 2026 groeien met ongeveer 1,4 procent, terwijl de werkloosheid relatief laag blijft. De feitelijke groei in het eerste kwartaal van 2026 was 0,1 procent. De exportpositie van Nederland wordt negatief beïnvloed door de oorlog rond Iran, onder andere door verstoringen rond de Straat van Hormuz. Economische analyses verwachten dat de Nederlandse exportgroei in 2026 aanzienlijk lager uitvalt dan eerder voorzien.
8. Het kabinet verlaagt de belastingvermindering op de energierekening, waardoor huishoudens meer energiebelasting betalen. In 2026 worden de belastingschijven, heffingskortingen en andere bedragen in de inkomsten- en loonbelasting slechts voor de helft aangepast aan de inflatie. Het kabinet werkt aan een nieuw box 3-stelsel gebaseerd op werkelijk rendement, wat huishoudens met eigen vermogen meer belasting kan doen betalen. De vrijstelling en heffingskorting voor groene beleggingen worden grotendeels afgebouwd en per 1 januari 2028 afgeschaft. Maatregelen zorgen ervoor dat uitkeringen van lijfrentes altijd in de inkomstenbelasting zullen vallen. Het belastingvoordeel voor zzp'ers wordt afgebouwd; de zelfstandigenaftrek bedraagt per 2026 nog 1.200 euro en het einddoel is 900 euro in 2027. Voor 2026 geldt voor nieuwe elektrische auto's van de zaak een bijtelling van 18 procent van de catalogusprijs, oplopend naar 20 procent in 2027. De Hillen-aftrek wordt versneld afgebouwd; het afbouwpercentage stijgt in 2026 naar 4,8 procent. De Nederlandse verzorgingsstaat wordt afgebroken om buitenlandse avonturen te bekostigen.
9. Ongeveer 5 procent van alle in Nederland verbruikte stroom gaat naar datacenters, wat gelijkstaat aan het verbruik van twee miljoen Nederlandse huishoudens. Volgens het CBS telt Nederland ongeveer 200 commerciële datacenters. 45 grote datacenters gebruiken 90 procent van alle elektriciteit van de sector. Veel van de grootste datacenters zijn in Amerikaanse handen en bevinden zich in de regio Amsterdam, rond Rotterdam, Eindhoven, Groningen en Middenmeer. Datacenters betalen in principe geen belasting in Nederland. Het kabinet voerde na maatschappelijke weerstand in 2021 beperkingen in voor hyperscale-datacenters; het Meta-datacenter in Zeewolde werd stopgezet. Moderne AI-datacenters gebruiken aanzienlijk meer elektriciteit dan traditionele cloudomgevingen. Volgens het CBS verbruikten Nederlandse datacenters in 2024 gezamenlijk ongeveer 5,1 miljard kilowattuur (5,1 TWh) elektriciteit. Het grootste internetdata-knooppunt ter wereld is gevestigd in Amsterdam en heet AMS-IX. De politieke discussie over datacenters is terughoudender geworden vanwege het ruimte- en energieverbruik, de netcongestie en het toenemende aantal datacenters. De vraag naar elektriciteit van datacenters kan leiden tot extra inzet van gascentrales en daardoor extra fossiele opwek. Een veel geciteerde schatting is dat Nederlandse datacenters jaarlijks ongeveer 1 miljoen kubieke meter water gebruiken voor koeling. Drinkwaterplatform.nl meldt dat datacenters jaarlijks bijna 1 miljoen kuub drinkwater gebruiken, wat ongeveer gelijkstaat aan het drinkwatergebruik van 10.000 huishoudens. De datacentersector levert nauwelijks een bijdrage aan werkgelegenheid.
10. Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet onvoldoende capaciteit heeft om alle vraag en aanbod tegelijkertijd te verwerken. Datacenters zijn de grootste probleemveroorzakers van netcongestie in Nederland. In Noord-Holland en rond Schiphol zijn uitbreidingsprojecten vertraagd door netwerkoverbelasting; TenneT heeft toegezegde aansluitingen aan sommige datacenterprojecten tijdelijk opgeschort. Bedrijven staan in veel regio's jarenlang op wachtlijsten voor een zwaardere stroomaansluiting, wat economische uitbreidingen belemmert. Er staan 14.000 akkerbedrijven in de rij voor een zwaardere stroomaansluiting.
11. De tevredenheid met het huidige kabinet-Jetten is 24 procent, terwijl 64 procent expliciet ontevreden is.