De huidige geopolitieke instabiliteit, met de oorlog in het Midden-Oosten als een illustratie, vormt een duidelijke indicatie dat Nederland rekening moet houden met dreiging. Energie wordt hierbij gezien als zowel een doelwit als een wapen, wat de urgentie voor een snellere overstap naar duurzame energiebronnen voor veiligheid en zelfstandigheid benadrukt. Hybride oorlogsvoering, inclusief chantage met energietoevoer, wordt als een reëeler risico beschouwd dan directe fysieke aanvallen. Ook grotere landen, zoals de Verenigde Staten, kunnen energie als drukmiddel inzetten.

De gasprijzen in Europa kenden in 2022 een vertienvoudiging door de stopzetting van de import van Russisch aardgas. Eveneens had de blokkade van de Straat van Hormuz door Iran invloed op de energietarieven. De huidige situatie wordt echter als minder kritiek ervaren dan in 2022, mede door de beschikbaarheid van meer alternatieven voor Russisch gas. Nederland is momenteel voor 70 tot 80 procent afhankelijk van gasimport uit het buitenland, waaronder pijplijngas uit Noorwegen en vloeibaar gas uit de Verenigde Staten.

Om de kwetsbaarheid te verminderen, is een gediversifieerde en gespreide aanvoer van energie cruciaal. De energietransitie, met een focus op meer windmolens, zonnepanelen, waterstof en kernenergie, biedt een fundamentele oplossing voor de fossiele afhankelijkheid van Nederland. Deze transitie vereist echter aanzienlijke investeringen in het stroomnet, energieopslag en energiebesparing. Kansen voor deze transitie liggen ook in lokale energieopslag, de recycling van grondstoffen en de ontwikkeling van Europese chiptechnologie.

Verder zijn strategische voorraden, verhoogde samenwerking met buurlanden op energiegebied en de aanleg van een noodsysteem voor extreme situaties noodzakelijk. Dit omvat ook het achter de hand houden van energiecentrales. Het afbreken van de infrastructuur van het Groningenveld wordt in dit licht niet logisch geacht; het behouden ervan als reserve wordt aanbevolen om Nederland niet nodeloos kwetsbaar te maken in geval van oorlog.

De energievoorziening dient tevens beter beschermd te worden tegen (cyber)aanvallen. Veiligheid moet reeds in het ontwerp van infrastructuur worden meegenomen, en systemen moeten voorzien worden van meer back-ups. Er wordt voorgesteld een expertgroep samen te stellen met monteurs, technici, IT'ers en burgers om de energievoorziening tijdens een crisis operationeel te houden. Deze experts hebben 32 aanbevelingen gedaan aan het kabinet om te voorkomen dat een buitenlandse macht de Nederlandse energievoorziening dicteert.