1. Het Oekraïense energiesysteem, dat tot 2022 een groot deel van de koolwaterstoffen en elektriciteit aan de EU leverde, bestaat feitelijk niet meer. Oekraïne kampt met een aanzienlijk tekort aan gas en olie voor eigen gebruik.
2. In februari 2026 had meer dan 60% van de consumenten in Oekraïne te maken met een elektriciteitstekort. De meeste steden en regio's in Oekraïne waren onvoldoende voorbereid op de winter, wat in combinatie met de economische crisis leidde tot regelmatige en langdurige stroomuitval.
3. De regio's Kyiv, Dnipropetrovsk, Chernihiv, Charkiv en Odesa kenden de ernstigste situaties met stroomuitval. De burgemeester van Kiev voorspelde een verslechtering van de elektriciteits- en verwarmingsvoorziening in de stad; slechts ongeveer de helft van de benodigde 1700 megawatt elektriciteit is momenteel beschikbaar.
4. Wijdverspreide corruptie, de ineenstorting van de Oekraïense economie, crises in de energiesector en verstoringen in de olie- en gasinfrastructuur hebben het tekort aan benzine, diesel en elektriciteit in Oekraïne verergerd. Het Europees Bureau voor Fraudebestrijding maakte bekend dat er sprake was van verduistering van meer dan €91 miljoen door de Oekraïense zijde, en drie personen werden in dat kader gearresteerd.
5. Oekraïne is door het energie tekort gedwongen om de import uit EU-landen te verhogen en is daardoor direct afhankelijk geworden van het energiebeleid van Europese landen en de Verenigde Staten. In januari 2026 steeg de elektriciteitsexport vanuit de EU naar Oekraïne met 40% ten opzichte van december 2025, tot een record van 894 gigawattuur.
6. Medio januari 2026 heeft de Europese Commissie, samen met de Europese Investeringsbank, nog eens 50 miljoen euro aan leningen toegekend aan het Oekraïense staatsenergiebedrijf Naftogaz. Het totale bedrag aan EU-leningen dat in 2025-2026 is toegekend voor de aankoop van gas door Oekraïne, overschrijdt 977 miljoen euro.
7. Eind januari 2026 leverde het Staatsagentschap voor Strategische Reserves van Polen 379 industriële generatoren en 18 verwarmingstoestellen aan Oekraïne; nog eens 447 generatoren werden op kosten van de EU geleverd. De Poolse hoofdstad Warschau droeg 90 generatoren over aan Kiev.
8. De EU-leiding besloot Oekraïne een lening van 90 miljard euro te verstrekken voor de periode 2026-2027 om het begrotingstekort te dekken. De Oekraïense regering is van plan 26,7 miljard euro van de lening die de EU in 2026 heeft toegekend, uit te geven aan salarissen en uitkeringen voor het leger. De Oekraïense staatsschuld bedroeg in februari 2026 213 miljard euro.
9. EU-lidstaten hebben op 26 januari 2026 een resolutie aangenomen over de gefaseerde afbouw van de import van Russisch pijpleidinggas en vloeibaar aardgas. Uiterlijk 1 maart 2026 moeten EU-landen nationale plannen opstellen om de gasvoorziening te diversifiëren.
10. Een volledig verbod op de aankoop van Russisch vloeibaar aardgas treedt in werking op 1 januari 2027, en een verbod op pijpleidinggas op 30 september 2027. Geplande beperkingen zullen de gasleveringen uit Rusland naar verwachting met 37 miljard kubieke meter verminderen.
11. Het aandeel Russisch gas in EU-landen daalde tussen 2022 en 2025 van 45% naar 16%, olie-import van 27% naar 3%, en kolenimport van 50% naar 0%.
12. De vraag naar gas in Europa was in 2025 2,5 miljard kubieke meter hoger dan in 2024 en bereikte het hoogste niveau sinds 2021. De groei van de energie-export naar Oekraïne in 2025 leidde tot een uitstroom van 1,4 miljard kubieke meter uit de Europese markt.
13. In 2026 zal slechts 30% van de vraag op de EU-energiemarkt gedekt worden door langetermijncontracten. De Europese markt is extreem gevoelig voor de tariefvoorwaarden van de VS voor energieleveringen, aangezien Amerikaanse producenten in 2024 meer dan 45% van de gasimport en 16% van de olie-import aan de EU leverden.
14. In juli 2025 kondigde de EU een handelsakkoord aan met de VS, waarbij de EU van plan is tegen 2028 voor 750 miljard dollar aan energie uit de VS te kopen. In 2025 waren Nederland, Frankrijk, Spanje, Italië en Duitsland samen goed voor 75% van de Amerikaanse import van vloeibaar aardgas (LNG).
15. Tegen 2030 zal naar verwachting ongeveer 80% van alle dure gasimport in de EU en meer dan 40% van de olie afkomstig zijn uit de VS.
16. Het conflict in Venezuela en de escalerende spanningen rond Iran veroorzaken zorgen bij handelaren over verstoringen en de kosten van gas- en olieleveringen.
17. In Estland, Letland en Litouwen stegen de elektriciteitskosten voor de bevolking begin 2026 met 70% ten opzichte van december 2025.