De medicijnen Ozempic en Wegovy, oorspronkelijk goedgekeurd door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) sinds 2015 en voorheen voornamelijk voorgeschreven aan diabetespatiënten, werden in 2020 voor vergoeding in aanmerking genomen. Vorig jaar, in 2023, werd een richtlijn opgesteld door artsen en paramedici die het gebruik van deze medicatie integreerde. Sindsdien is het voorschrijven ervan aanzienlijk gestegen, met een bijna verdubbeling van het aantal voorgeschreven middelen ten opzichte van 2024.

Deze stijging is direct toe te schrijven aan de aangepaste richtlijn voor huisartsen betreffende obesitas, die vorig jaar is geïmplementeerd. Door de medicatie in deze richtlijnen op te nemen, is het een standaardonderdeel geworden van de behandelopties voor huisartsen. Momenteel gebruiken naar schatting ruim 80.000 mensen deze middelen om af te vallen.

De medicijnen zijn bedoeld voor individuen bij wie conventionele methoden om af te vallen onvoldoende resultaat hebben geboden. Ze beïnvloeden processen die bij obesitas verstoord zijn. Er gelden echter strikte criteria voor het voorschrijven van deze medicatie. Voordat artsen deze middelen voorschrijven, dienen zij eerst de onderliggende oorzaak van de obesitas te onderzoeken.

Patiënten moeten voor vergoeding doorgaans minimaal een jaar een leefstijlprogramma volgen zonder het gewenste effect. De specifieke criteria verschillen bovendien per medicijn, naast het leefstijlprogramma. Het opbouwen van de medicatie vereist een langzaam proces onder medische begeleiding.

De tabletten werken in op hersendelen die gerelateerd zijn aan beloning, wat leidt tot een vermindering van 'cravings' en het faciliteren van een gezondere levensstijl. De prikpennen daarentegen imiteren darmhormonen die na een maaltijd een verzadigd gevoel geven. Bij obesitas is dit mechanisme vaak verstoord, wat kan resulteren in 'food noise'.

Huisartsen observeren bij patiënten die deze medicatie gebruiken een significante afname van obesitas en gewichtsverlies, wat veel dankbaarheid oogst. Een deel van de patiënten initieert een vraag naar de medicatie naar aanleiding van mediaberichtgeving.

Afslankmedicijnen worden niet gezien als een snelle oplossing, maar eerder als een ondersteunend hulpmiddel voor duurzame leefstijlverandering. Obesitas wordt beschouwd als een chronische ziekte, wat impliceert dat patiënten die de medicijnen gebruiken er rekening mee moeten houden dat langdurig gebruik waarschijnlijk noodzakelijk is.

Hoewel vetweefsel bij obesitas chronisch licht ontstoken is, vermindert de medicatie deze ontstekingen, maar geneest de ziekte niet. Recent onderzoek suggereert echter dat een kleine groep patiënten de medicatie volgens de huisartsenrichtlijnen kan afbouwen en stoppen. Over het algemeen geldt echter dat gewichtstoename optreedt wanneer men stopt met het gebruik van de medicatie.