Het Nederlandse overheidsbeleid op het gebied van veiligheid, terreurdreiging en crisismanagement wordt steeds meer gevormd door een samenwerkingsverband van inlichtingendiensten, academische instellingen en denktanks, informeel aangeduid als het Veiligheidsepistemisch Complex. Dit netwerk functioneert als een epistemische gemeenschap: een groep experts met gedeelde overtuigingen die het begrip van complexe vraagstukken en de bijbehorende oplossingen verspreidt en overheden bijstaat. Binnen dit complex wordt de interpretatie van risico's bepaald en de visie op veiligheidsproblemen gestuurd.

Onderzoeken en rapporten die als wetenschappelijk worden gepresenteerd, blijken vaak voort te komen uit opdrachten van ministeries en diensten. Deze dienen vervolgens als fundament voor beleid en wetgeving. Het netwerk bepaalt niet alleen de data die worden aangeleverd, maar ook hoe problemen worden gedefinieerd en welke oplossingen politiek acceptabel worden geacht.

Universiteiten dragen bij aan dit fenomeen. Zo werkt het Institute of Security and Global Affairs (ISGA) van de Universiteit Leiden samen met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en andere diensten. Onderzoekers van het ISGA onderhouden banden met inlichtingendiensten, denktanks en andere universitaire instellingen.

Denktanks die zich presenteren als onafhankelijk, zoals het International Centre for Counter-Terrorism (ICCT), ontvangen vaak financiering van ministeries en diensten. Dit maakt het onderscheid tussen puur wetenschappelijk advies en beleidsvoorbereidende propaganda vaag.

Het Veiligheidsepistemisch Complex kan het maatschappelijk debat sturen door voortdurend bepaalde narratieven en interpretaties van risico's te introduceren, en zo het 'Overton-venster' – de grenzen van wat als acceptabel wordt beschouwd in het publieke discours – te verleggen. Media spelen hierin een rol door specifieke experts als de vertegenwoordiging van 'de wetenschap' te presenteren. Ngo's en maatschappelijke organisaties kunnen dit effect ondersteunen of juist weerstaan, maar opereren vaak binnen de kaders die door dit epistemisch complex worden geschetst.

Deze structuur kan leiden tot verstard beleid, de marginalisering van kritische geluiden en besluitvorming gebaseerd op een beperkt kenniskader. Het veiligheidsnetwerk faciliteert de uitbreiding van bevoegdheden voor inlichtingendiensten, vaak onder het mom van een 'wetenschappelijke consensus', zonder dat dit gepaard gaat met voldoende democratische controle en publiek debat.

De NCTV, een organisatie die vergelijkbaar is met geheime diensten en valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid, wordt beschreven als een 'oliemannetje' dat de trias politica op één lijn probeert te krijgen en de denkbeelden van burgers kan beïnvloeden en sturen. Personen die zich openlijk verzetten tegen de denkwijze van de NCTV, lopen het risico op vervolging. De NCTV wordt ervan beschuldigd misbruik te maken van de situatie door de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Grondwet te negeren zonder consequenties, mede doordat de Tweede Kamer haar controlerende rol onvoldoende vervult. De NCTV zou media-uitingen die de zittende macht onwelgevallig zijn, actief onderdrukken, wat wordt gezien als censuur en een bedreiging voor de democratie. Er is behoefte aan controle van de NCTV door de Kamer.

Ondertussen is de Rijksoverheid gestart met een informatiecampagne, waaronder de folder 'Bereid je voor op een noodsituatie', als reactie op waarschuwingen van energiebedrijven over mogelijke stroomuitval door de energietransitie.

Los van veiligheidskwesties, financiert de Postcode Loterij publieke lobbyisten en belangenbehartigers. In 2026 heeft de Postcode Loterij een bedrag van 463,9 miljoen euro te verdelen, waarvan de Belastingdienst al verzekerd is van 175,35 miljoen euro. De PostcodeKanjer van de Postcode Loterij is in 2026 opnieuw in Den Haag gevallen, waarbij een aanzienlijk deel van het prijzengeld bestemd is voor de Belastingdienst.

Op internationaal vlak is de huidige Amerikaanse president Trump, sinds 20 januari 2025.