Het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG), gepresenteerd als noodzakelijk natuur- en waterbeleid onder Europese druk, is in werkelijkheid grotendeels gebaseerd op nationale politieke keuzes en selectief gebruikte gegevens. Dit beleid, geïnitieerd onder het kabinet Rutte-Kaag en ondanks wijzigingen na recente verkiezingen en de toetreding van de BBB, blijft invloedrijk via provinciale uitwerkingen en de Nota Ruimte. De voortdurende rechtvaardiging hiervoor is de stelling dat de natuur in slechte staat verkeert, de waterkwaliteit onvoldoende is en de stikstofdruk te hoog.

Officiële natuurrapportages die Nederland aan de Europese Commissie overlegt, zijn intern niet publiek toegankelijk. Gegevens die via de Europese Commissie zijn opgevraagd, tonen echter aan dat de natuur in diverse Nederlandse gebieden stabiel is of zelfs verbetering laat zien, zoals in delen van de provincie Utrecht. Deze Europese rapportages noemen stikstof niet stelselmatig als de primaire oorzaak van problemen; andere factoren zoals rivierkreeften, vogelpopulaties, hydrologie en bodemprocessen spelen vaak een significantere rol.

Provincies hanteren in hun beleidsvorming niet de Europese rapportages, maar de natuurdoelanalyses (NDA's) uit 2023 als basis voor maatregelen zoals het opkopen of beëindigen van boerenbedrijven. De Europese Habitatrichtlijn vereist dat natuur niet mag verslechteren ten opzichte van het referentiejaar 2004. Echter, voor veel van deze NDA's ontbreken betrouwbare gegevens uit 2004, waardoor verslechtering wordt verondersteld in plaats van daadwerkelijk aangetoond. Het verband tussen modelberekeningen van stikstofdepositie en de feitelijke ecologische toestand in de praktijk is vaak moeilijk te maken. Zelfs de Ecologische Autoriteit merkt op dat essentiële informatie ontbreekt, maar beschouwt de analyses toch als "voldoende" voor beleidsontwikkeling.

De normen voor oppervlaktewater variëren aanzienlijk tussen waterschappen, zelfs bij vergelijkbare natuurlijke omstandigheden. Dit is veelal het gevolg van politieke beslissingen, los van Europese verplichtingen. Natuurlijke bronnen van stikstof en fosfor, zoals kwelwater, bodemprocessen en vogeluitwerpselen, worden regelmatig toegeschreven aan de landbouw, wat het aandeel van boeren in watervervuiling op papier vergroot. Het Planbureau voor de Leefomométrie heeft bevestigd dat dit soort toerekeningen plaatsvinden, hoewel dit zelden expliciet wordt vermeld in publieke rapportages.

In de provincie Utrecht worden deze cijfers gebruikt om boeren op te roepen hun bedrijf te beëindigen teneinde natuur- en waterdoelen te realiseren. De provincie Utrecht blijft vasthouden aan eigen normen en berekeningen, zelfs wanneer deze afwijken van de cijfers die aan Brussel worden gerapporteerd. Zowel in Utrecht als in Brabant ontvangen boeren brieven waarin wordt geschetst dat hun bedrijf geen toekomstperspectief heeft.

Het agrarisch cultuurlandschap dreigt te worden vervangen door vernatting, bosontwikkeling, natuurcorridors, windmolens, zonneparken, datacenters en woningbouw. De land- en tuinbouw, een essentiële sector voor de Nederlandse maakindustrie en cruciaal voor de voedselzekerheid, worden afgebroken zonder een concrete en realistische alternatieve invulling.

De kritiek is niet gericht tegen natuurbeleid als zodanig, maar tegen het feit dat het huidige beleid berust op aannames die niet overeenkomen met beschikbare data. De oproep is gericht op openheid over de werkelijke ambities voor het platteland, transparant gebruik van data en het stoppen met het toeschuiven van nationale beleidskeuzes naar "Brussel".